İş Kanunu İzin Hakları

4857 sayılı İş Kanunu, Türkiye'de çalışan işçilerin tüm izin haklarını net şekilde tanımlar. Yıllık ücretli izinden mazeret iznine, doğum izninden süt iznine kadar 12 farklı izin türü vardır. ExcelDepo İzin Hakları aracı, bu 12 izin türünün süresi, ücretli olup olmadığı, hangi şartlarda kullanılabileceği ve hangi kanun maddesine dayandığı bilgisini tek bir sayfada özetler. Kart üzerine tıklayarak veya geldiğinizde detay panelinde tüm bilgileri inceleyebilirsiniz.

İzin Türleri ve Kanun Referansları

1. Yıllık İzin (4857/53)

Bir yıl çalışan işçi 14 gün, 5 yıl çalışan 20 gün, 15 yıl çalışan 26 gün yıllık izin hakkına sahiptir. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün verilir. Yıllık izin ücretlidir, paraya çevrilemez, kullandırılması işveren sorumluluğundadır.

2. Mazeret İzni (4857/63)

Evlilik, doğum, ölüm, askerlik gibi durumlar için kullanılan ücretli izindir. Toplam yıllık 5 günü geçemez. Belge ile ispatlanması istenebilir.

3. Süt İzni (4857/74)

Kadın işçi, 1 yaşını doldurmamış çocuğunu emzirmek için günde 1.5 saat süt izni kullanabilir. Bu süre çalışma süresinden sayılır ve ücret kesilmez. Anne istediği saatleri seçebilir.

4. Doğum İzni (4857/74)

Kadın işçi doğumdan önce 8 hafta + doğumdan sonra 8 hafta = toplam 16 hafta doğum izni kullanır. Çoğul gebelikte doğum öncesi süre 10 haftaya çıkar. Doktor raporu ile doğum sonrası 2 hafta uzatılabilir.

5. Babalık İzni (4857/74)

Eşinin doğum yapması halinde erkek işçi 5 gün ücretli babalık izni kullanır. Bu izin doğum tarihinden itibaren başlar.

6. Evlilik İzni (4857/63)

İşçi evlendiğinde 3 gün ücretli evlilik izni alır. Mazeret izni kapsamındadır.

7. Ölüm İzni (4857/63)

İşçinin eşi, çocuğu, anne-babası, kardeşi veya kayınvalidesi öldüğünde 3 gün ücretli ölüm izni hakkı vardır.

8. Hafta Tatili (4857/46)

Haftalık 45 saat çalışma sonunda en az 24 saat kesintisiz hafta tatili (genellikle Pazar) verilir. Hafta tatili ücretlidir; çalıştırılma halinde %100 zamlı ödenir.

9. Ulusal Bayram (4857/47)

23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos, 29 Ekim, 1 Ocak ulusal bayramlardır. İşçi çalışmazsa ücret alır; çalışırsa ücreti %100 zamlı ödenir.

10. Dini Bayram (4857/47)

Ramazan Bayramı (3 gün) ve Kurban Bayramı (4 gün) resmi tatildir. Arefe günleri yarım gün olarak değerlendirilir.

11. Ücretsiz İzin (4857/41)

İşçi ve işverenin karşılıklı yazılı anlaşması ile alınır. Bu süre içinde işçi ücret almaz ancak iş sözleşmesi devam eder, sigortalılık askıya alınmaz (kişi opsiyonel öder).

12. Eğitim İzni (4857/41)

İşçinin eğitim amaçlı kullandığı izindir. Ücretli/ücretsiz olabileceği iş sözleşmesi veya toplu sözleşme ile belirlenir.

İzin Hakkı Doğmadan Yapılması Gerekenler

• Yıllık izin: 1 yıl kıdem tamamlanmadan yıllık izne hak edilmez. Deneme süresi (en fazla 2 ay) 1 yıllık süreye dahildir.
• Mazeret izni: Sebep belgesi (evlenme cüzdanı, ölüm kağıdı, askerlik celp belgesi) ibraz edilir.
• Süt izni: Doğum belgesi ile ispatlanır; çocuk 1 yaşını doldurana kadar geçerlidir.
• Yıllık izin yazılı talep: En az 1 ay önceden yazılı talep edilmesi tavsiye edilir.

İzin Kullanılmadığında

İş sözleşmesi sona eren işçinin kullanmadığı yıllık izin günleri SON ÜCRET üzerinden parasal karşılığı ödenir (4857/59). Bu hak zamanaşımına uğramaz iş sözleşmesi devam ettiği sürece. Sözleşme bittikten sonra 5 yıllık zamanaşımına tabidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yıllık izin para olarak alınabilir mi?

HAYIR, çalışma sürecinde yıllık izin para olarak verilemez (4857/56). SADECE iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izin parasal olarak ödenir.

Süt izni saatlerini ben mi seçerim?

EVET. Anne işçi süt izni saatlerini istediği şekilde belirleyebilir. İşveren makul olmayan kısıtlama yapamaz.

Hafta tatili Pazar olmak zorunda mı?

HAYIR. Pazar yaygındır ama farklı bir gün de olabilir. Şart 7 günde en az 24 saat kesintisiz tatil verilmesidir.

Ücretsiz izin alıp dönmezsem ne olur?

İşveren işçinin işe devamı talep edilen tarihte gelmemesini fesih sebebi sayabilir (haklı fesih kapsamında). Mutlaka yazılı uzatma talep edilmeli.

Mazeret izni 5 günü aşabilir mi?

HAYIR, 4857/63'e göre toplam yıllık 5 gündür. Daha uzun süre gerekirse mazeret izni dışı kullanılır (yıllık izin, ücretsiz izin vb.).

Babalık izni ücretli mi?

EVET. 5 gün tam ücretli babalık izni 2016'da kanunlaşmıştır.

Yıllık izin neye göre artar?

4857/53'e göre: 1-5 yıl arası 14 gün, 5-15 yıl arası 20 gün, 15+ yıl 26 gündür. Toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.