Excelde Tarih ve Saat Ustalığı — En Önemli 7 Fonksiyon

Tarihler Excel'in Sessiz Devleridir

Bir hücreye 25.04.2026 yazdığınızda Excel arka planda bunu 46140 sayısına çevirir. Tarih hesabının özünde sıradan bir sayı vardır ve bu yüzden iki tarih arasındaki farkı kolayca alabilir, hafta günü çıkarabilir, ay sonunu hesaplayabilirsiniz. Bu yazıda iş hayatında en çok ihtiyaç duyulan yedi tarih ve saat fonksiyonunu sırayla ele alıyoruz.

Yedi fonksiyonu öğrenmek size proje takibi, vade hesabı, izin yönetimi, mesai analizi, abonelik yenileme ve raporlama otomasyonu gibi yüzlerce farklı işte saatler kazandırır.

1. BUGÜN ve ŞİMDİ

=BUGÜN() aktif tarihi, =ŞİMDİ() aktif tarih ve saati döner. Argüman almazlar. Bu fonksiyonlar uçucudur, yani dosyayı her açtığınızda yeniden hesaplanır.

=BUGÜN()
=ŞİMDİ()

Vade hesaplamasında çok kullanılır: =A2-BUGÜN() ifadesi A2'deki bitiş tarihinden bugüne kalan günü verir.

2. TARİH

Yıl, ay ve gün değerlerinden bir tarih oluşturur.

=TARİH(2026; 12; 31)

Bu basit gibi görünen fonksiyon, üç ayrı sütundaki sayıları tarih hücresine dönüştürmek için vazgeçilmezdir. CSV içe aktarımlarında çoğu zaman tarih sütunu üç parçaya bölünmüş gelir; TARİH ile tek hücreye birleşir.

3. METNETARİH

Sistemden çıkmış metin biçimindeki tarihleri Excel tarihine çevirir.

=METNETARİH("25 Nisan 2026")

Geleneksel şirket sistemlerinden çekilen veriler genelde metin olarak gelir; bu fonksiyon Excel'in tanıyacağı seri sayıya dönüştürür ve ardından sıralama, filtreleme, hesaplama mümkün hâle gelir.

4. EOMONTH ve SERİAY

Bir tarihten itibaren belirli ay sayısı sonraki ayın son gününü verir. Türkçe sürümde SERİAY, İngilizcede EOMONTH.

=SERİAY(A2; 0)
=SERİAY(A2; 3)

İlk satır A2 tarihinin içinde bulunduğu ayın son gününü döner. İkinci satır üç ay sonrasının son gününü verir. Fatura kesimi, kira sözleşmesi yenileme ve çeyrek raporlamada altın değerinde bir araçtır.

5. AY, YIL, GÜN

Bir tarihin bileşenlerini ayrı ayrı çıkarmaya yarar.

=AY(A2)
=YIL(A2)
=GÜN(A2)

Pivotlamada özetler oluşturmak için bu üçlüden çıkan değerler ayrı sütunlara konur. Yıl ve ay bilgisini birlikte göstermek için =METNEÇEVİR(A2; "yyyy-aa") daha pratiktir.

6. İŞGÜNÜ ve TAMİŞGÜNÜ

Hafta sonlarını ve verdiğiniz tatil listesini atlayarak iş günü hesabı yapar.

=İŞGÜNÜ(A2; 10; Tatiller!A:A)
=TAMİŞGÜNÜ(A2; B2; Tatiller!A:A)

İlk fonksiyon başlangıç tarihinden itibaren on iş günü sonrasının tarihini, ikinci fonksiyon iki tarih arasındaki net iş günü sayısını verir. SLA hesaplama, proje son teslim tarihi ve teslimat süresi tahmininde standart araçtır.

7. ETARİHLİ

İki tarih arasındaki farkı yıl, ay ya da gün cinsinden döndürür.

=ETARİHLİ(A2; B2; "Y")
=ETARİHLİ(A2; B2; "M")
=ETARİHLİ(A2; B2; "D")

"Y", tam yıl farkını verir; doğum gününden bugüne kadar olan yaşı hesaplamada birebirdir. "YM" parametresiyle yıllar atılarak kalan ay verilebilir. ETARİHLİ resmi olarak Excel arayüzünde listelenmez ama yıllardır çalışan bir fonksiyondur.

Karşılaştırma Tablosu — Hangi Soruya Hangi Fonksiyon

Pratik Birleştirmeler

Bir Sözleşmenin Bittiği Ayın Son Günü

=SERİAY(BAŞLANGIÇ_TARİHİ; SÜRE_AY)

Aboneliğin başlangıç tarihinden istediğiniz ay sonrasının son gününü tek seferde getirir.

Yıl ve Ay Bazında Pivot

=METNEÇEVİR(A2; "yyyy-aa")

Pivot tablo için yıl-ay etiketi üretir. Sıralama tarih sırasını korur.

Bugüne Kadar Çalışma Süresi

=ETARİHLİ(İşeBaşlama; BUGÜN(); "Y") & " yıl " & ETARİHLİ(İşeBaşlama; BUGÜN(); "YM") & " ay"

İK raporlamasında kıdem hesabını tek hücrede gösterir.

Yaygın Hatalar

• Hücre biçimini sayı bırakmak. Tarih hücresi sayı biçiminde kalırsa 46140 gibi görünür; biçimi tarihe çevirin.
• Bölge biçim çatışması. Türk bölgesinde 25/04/2026 okunur; ABD bölgesinde aynı dosya 25 Nisan'ı 4 Mayıs sanabilir.
• Saat dilimi karmaşası. ŞİMDİ fonksiyonu yerel saat döner; takım üyeleri farklı zaman diliminde ise tarih kayması olabilir.

İlgili Fonksiyonlar

BUGÜN, TARİH, SERİAY, ETARİHLİ, TAMİŞGÜNÜ.

Tarihler Arasındaki İlişki

Excel'in tarih sistemini iyi anlamak için temel bir egzersiz: bir hücreye 1 yazın ve hücre biçimini "Kısa Tarih" yapın. Karşınıza 1.1.1900 çıkar. Bu, Excel'in tarih sayma sisteminin başlangıç noktasıdır. Her tarih, 1.1.1900'den itibaren geçen gün sayısıdır. Bu yüzden tarih çıkarması gün sayısı, tarih toplaması ileri tarih verir.

Ay ve yıl hesabı tam sayıyla yapılabilir mi diye soranlar olur. Cevap hayır; TARİH ya da SERİAY kullanmak gerekir, çünkü ayların gün sayısı sabit değil. Yine de günden tarih kurmak için =A1+30 gayet yeterli; otuz gün sonrasını verir, basit ve hızlıdır.

Saat Dilimi ve UTC

Uluslararası ekiplerle çalışıyorsanız zaman damgalarını UTC'ye çevirip öyle saklamak hayat kurtarır. =A2+("3:00") gibi sabit ofsetler kullanmak basit gibi görünse de yaz saati uygulamasında hata verir. Çözüm: ham veriyi UTC olarak saklayıp gösterim aşamasında istemcinin saat dilimine çevirmek. Power Query'nin "Saat Dilimi" dönüşümleri bu görev için biçilmiş kaftandır.

Tarih Filtreleme ve Koşullu Toplam

Aşağıdaki üç senaryo, tarih bazlı koşullu toplam ve sayma ihtiyacını karşılar.

Bu Ay Yapılan Satışlar

=ÇOKETOPLA(B:B; A:A; ">="&SERİAY(BUGÜN();-1)+1; A:A; "<="&SERİAY(BUGÜN();0))

SERİAY ile ay başını ve ay sonunu hesaplayıp ÇOKETOPLA ile aralığı toplar. Formül her ay açıldığında yeni dönemi otomatik kapsar; hiçbir parametreyi güncellemenize gerek yoktur.

Son 30 Gün

=ÇOKETOPLA(B:B; A:A; ">="&BUGÜN()-30; A:A; "<="&BUGÜN())

Aktif tarihten geriye 30 günlük pencereyi toplar. Pazarlama kampanya etkisi raporlarında çok kullanılır.

Yıl Bazında Sayım

=ÇOKEĞERSAY(A:A; ">="&TARİH(2026;1;1); A:A; "<="&TARİH(2026;12;31))

2026 yılına ait kayıt sayısını döner. Yıl filtresi sabit verildiği için yıl değiştiğinde formülü el ile güncellemeniz gerekir; alternatif olarak =ÇOKEĞERSAY(A:A; ">="&TARİH(YIL(BUGÜN());1;1); A:A; "<="&TARİH(YIL(BUGÜN());12;31)) dinamik versiyonunu kullanabilirsiniz.

Tarih Aralığı Üretmek

Bir başlangıç ve bitiş tarihi arasındaki tüm günleri sıralı bir liste olarak üretmek istediğinizde modern Excel'in SIRALI fonksiyonu işi tek satırda hâlleder.

=A2 + SIRALI(B2-A2+1; 1; 0; 1)

Burada A2 başlangıç, B2 bitiş tarihidir. Formül arka arkaya tüm tarihleri taşan bir dizi olarak üretir. Eski sürümlerde aynı işi yapmak için yardımcı sütun ve sıralı sayılar gerekiyordu. Üretilen listeyi HAFTANINGÜNÜ ile filtreleyerek sadece iş günlerini elde edebilirsiniz.

Mali Yıl ve Çeyrek Hesaplama

Şirketlerin mali yılı her zaman takvim yılıyla örtüşmez. Türkiye'de genelde Ocak-Aralık kullanılır, ancak Nisan-Mart kullanan şirketler de vardır. Çeyrek hesaplaması:

=YUKARIYUVARLA(AY(A2)/3; 0)
="Q" & YUKARIYUVARLA(AY(A2)/3; 0) & "-" & YIL(A2)

İlk formül 1, 2, 3, 4 değerlerinden birini döner. İkincisi "Q2-2026" gibi bir etiket üretir. Pivot tablolarda gruplama için bu etiket dilimleyici ya da satır başlığı olarak doğrudan kullanılabilir.

Saat Hesaplamaları

Excel saatleri günün kesirli bölümü olarak tutar: 12:00 = 0,5; 06:00 = 0,25. Bu yüzden iki saat arasındaki fark hesabı tarihten farklı değildir.

=B2-A2
=METNEÇEVİR(B2-A2; "[s]:dd")

İlk satır iki zaman damgası arasındaki farkı kesir olarak verir. İkinci satır, biçim kodu sayesinde sonucu saat:dakika olarak gösterir. Köşeli parantez içindeki [s] 24 saati aşan farkları (örn. 36:15) sıfıra dönmeden gösterir.

Mesai Saati Senaryosu

Aşağıdaki tablo bir günlük çalışma kaydını mesai dahil hesaplamayı gösterir.

Saatlerle çarpım yaparken *24 dönüşümü kritiktir; aksi halde Excel kesir hâlinde kalır ve yanlış sonuç döner.

Hafta Günü ve İsim Çekme

Bir tarihin hangi haftaya ya da hangi haftanın gününe denk geldiğini bulmak için iki fonksiyon işe yarar.

=HAFTANINGÜNÜ(A2; 2)
=METNEÇEVİR(A2; "gggg")

İlk fonksiyon 1-7 arasında bir sayı döndürür (ikinci parametre Pazartesi'yi 1 yapar). İkinci formül "Pazartesi" gibi gün adını metin olarak verir. İsim üzerinden filtreleme yapmak için ikinci yaklaşım daha kullanışlıdır.

Yaş Hesaplaması — Eksiksiz Versiyon

Sadece "Y" parametresi ile alınan yaş, doğum gününden önceki bir günde bir yıl fazla görünebilir. Doğru yöntem aşağıdaki gibidir:

=ETARİHLİ(A2; BUGÜN(); "Y") & " yaş " & ETARİHLİ(A2; BUGÜN(); "YM") & " ay " & ETARİHLİ(A2; BUGÜN(); "MD") & " gün"

Üç parçalı bir çıktı verir. Dosyayı her açtığınızda BUGÜN yeniden hesaplanır, dolayısıyla yaş otomatik güncellenir.

Sonuç

Bu yedi fonksiyonu öğrenince tarih kaynaklı sorunların büyük bölümü çözüme kavuşur. İK, finans, lojistik ve operasyon ekiplerinin günlük rapor süresinin yarıya inmesi normaldir. Önemli olan, Excel'in tarihi sayı olarak tuttuğunu kabul etmek ve buna göre düşünmektir; bir kez kavradıktan sonra önünüz tamamen açılır. Ayrıca tarih formüllerini Power Query ile birleştirdiğinizde ay sonu raporları kendi kendini güncelleyen panellere dönüşür. Önümüzdeki yazılarda bu adımı da ele alacağız.