Bilanço Analizi ve Finansal Oran Hesabı

Bilanço Niye Önemli

Bilanço bir şirketin belirli bir tarihteki finansal fotografidir. Sol tarafta varlıklar sag tarafta kaynaklar yer alır; ikisinin toplamı her zaman birbirine esittir. Yatırımcılar bankalar ve yöneticiler bilancoyu okurken yalnizca rakamlara degil oranlara bakar. Hangi varlık kaynak ile finanse edilmiş kisa vadeli borc çoğalmış mi varlık kalitesi bozulmus mu gibi sorularin yanıtları oranlarda gizlidir.

Excel'de bilancoyu kurmak ve sonrasinda 8-10 kritik finansal oranı otomatik hesaplatmak ileri analiz için güçlü bir başlangıç olusturur. Bir kere kurulan şablon her dönem yeni bilanço ile beslendiginde oranlar trend olarak gorunur şirketin sağlığının nasıl değiştiği görsel hale gelir.

Bilanço Sayfası Yapılandırma

Excel'de üç kolonlu bir tablo olusturun. Birinci kolon kalem adi ikinci kolon önceki dönem ucuncu kolon mevcut dönem olsun. Aktifleri dönen ve duran olarak ayirin; pasifleri kisa vadeli yabancı kaynaklar uzun vadeli yabancı kaynaklar ve oz kaynaklar olarak ayirin. Her bolumun altinda ara toplam satıri olsun.

=TOPLA(B3:B10)

Dönen varlıklar toplamı için bu formül yeterlidir. Tüm bölüm toplamları hesaplanip aktif toplam pasif toplama eşit oldugunda bilanço kapanıyor demektir. Eşitlik saglanmazsa girdi hatası vardır; önce o aranir.

Likidite Oranları

Cari oran dönen varlıklar bolu kisa vadeli yabancı kaynaklar olarak hesaplanır. Saglikli ortalaması 1,5 ile 2 arasidir. Asit test oranı stokları hesaba katmadan bulunur ve daha sert bir likidite olcusudur.

=B11/B25

B11 dönen varlıklar toplamı B25 kisa vadeli yabancı kaynaklar toplamı olsun; sonuç cari orandir. 1 in altina dusulduginde şirketin kisa vadeli yukumluluklerini karşılayabilmesi sorgulanmaya başlar.

Borclanma Oranları

Toplam yabancı kaynak bolu oz kaynak oranı şirketin sermaye yapisini gösterir. Yüksek değer borc agirligini düşük değer oz kaynak agirligini gösterir. Sektore gore degisir; bankacılık sektorunde dogal olarak yüksek imalat sektorunde düşük beklenir.

=(B25+B30)/B35

B25 kisa vadeli B30 uzun vadeli yabancı kaynaklar B35 oz kaynaklar toplamı olsun; sonuç borc oz kaynak oranidir. Trend pozitif dusuyorsa şirket borçsuzlaşıyor demektir; bu çoğu zaman olumlu sinyaldir.

Faaliyet Oranları

Stok devir hizi alacak devir hizi ve aktif devir hizi şirketin varlıkları ne kadar verimli kullandigini gösterir. Stok devir hizi satilan mallarin maliyeti bolu ortalama stok olarak hesaplanır. Yüksek değer hızlı satış düşük değer stok birikimi anlamina gelir.

=GelirTablo!B15/((B5+C5)/2)

Bu hesap iki ayri sayfayi birlestirir: gelir tablosundaki satilan mallarin maliyetini bilancodaki ortalama stok degerine böler. Şablonda kalemlerin yeri sabit oldugunda formül yillara basitce uygulanir.

Karlılık Oranları

Net kâr marji aktif kârlılığı ROA ve oz kaynak kârlılığı ROE en sik sorulan oranlardir. Net kâr marji net kâr bolu net satistir. ROA net kâr bolu toplam aktiftir. ROE net kâr bolu oz kaynaktir.

=GelirTablo!B30/B40

Bu formül ROA hesaplar; B40 toplam aktifin son dönem degeridir. ROE için paydadaki hücre oz kaynaklar olur. Yatırımcılarin en çok izlediği metrik genellikle ROEdir cunku yatırımın getirilis hizini olcer.

Trend Karşılaştırma Yapma

Bilancoyu üç dort bes yıl yan yana koymak gerçek hikayeyi gösterir. Tek yıl verisi yorumlamayi güçleştirir. Yıllık verileri yan yana koyup oranları yatay sütunda göstermek bir bakışta şirketin sağlık gidisatini ortaya koyar.

=(C40-B40)/B40

İki yıl arası varlık büyümesini yüzde olarak verir. Bu degisim hesabıni hem aktif hem oz kaynak hem net kâr için yapip butuncul bir büyüme tablosu kurabilirsiniz.

Sektor Karşılaştırmasi

Hesapladiginiz oranları sektor ortalamalarina gore yorumlamak gerekir. İmalat sektorundeki düşük cari oran tehlike sinyali olabilirken bankacilikta tamamen normaldir. Bilancoda yer alan kalemler ayni olsa bile yorum sektore gore degisir; bu yüzden sektor verisini yan kolonda referans olarak tutmak iyi bir aliskanliktir.

Sonuç

Bilancoyu Excel ortamina almak ve oranları otomatik hesaplatmak finansal analizi statik raporlardan dinamik bir panele donusturur. Bir kere yapılan çalışma her yeni dönem için sadece veri girişi gerektirir. Yönetim kurulu sunumlarinda ya da banka kredi gorusmelerinde elinizde her oranın trend çizgisi olması profesyonel bir izlenim bırakır. Sayılar şirketin sağlık durumunun en doğru aynasidir.